Kiedy wypadają mleczaki? Kolejność i wiek
Pierwsze mleczaki zaczynają wypadać zwykle około 6. roku życia, choć u niektórych dzieci już w wieku 5 lat. Ostatnie zazwyczaj wypadają między 11. a 13. rokiem życia. Przez te kilka lat dziecko ma w ustach jednocześnie zęby mleczne i stałe. To tzw. uzębienie mieszane.
Każde dziecko ma swoje tempo. Wpływają na nie geny, płeć (u dziewczynek wymiana zębów często zaczyna się nieco wcześniej), przebyte urazy, próchnica i ilość miejsca w łuku zębowym. Kilka miesięcy różnicy względem kalendarza zwykle nie jest powodem do niepokoju.
Ile dziecko ma zębów mlecznych?
Około 3. roku życia dziecko powinno mieć komplet 20 zębów mlecznych, po 10 w szczęce i w żuchwie. To 8 siekaczy (jedynki i dwójki), 4 kły i 8 zębów trzonowych. Uzębienie stałe to już 28 zębów, a razem z zębami mądrości 32.
Pod korzeniami mleczaków od początku znajdują się zawiązki zębów stałych. Zęby mleczne pełnią więc ważną funkcję: utrzymują miejsce dla zębów stałych i prowadzą je we właściwe miejsce.
Dlaczego mleczaki wypadają same?
Zęby stałe, które rosną w kości, z czasem zaczynają przesuwać się w stronę jamy ustnej i naciskają na zęby mleczne. Korzeń zęba mlecznego stopniowo się rozpuszcza (to tzw. resorpcja). Kiedy korzenie mleczaków są już bardzo krótkie, ząb traci oparcie, zaczyna się ruszać i w końcu wypada. Na jego miejscu pojawia się ząb stały.
W jakiej kolejności wypadają zęby mleczne?
Zęby mleczne wypadają w takiej kolejności, w jakiej rosną ich stali następcy. Orientacyjny czas wypadania zębów mlecznych:
| Ząb mleczny | Kiedy zazwyczaj wypada |
| dolne jedynki | 6–7 lat |
| górne jedynki | 7–8 lat |
| dwójki (górne i dolne) | 7–9 lat |
| pierwsze trzonowce mleczne | 9–12 lat |
| kły | 9–12 lat |
| drugie trzonowce mleczne | 10–13 lat |
Wymiana zębów mlecznych przebiega w dwóch etapach. Najpierw, mniej więcej między 6. a 8. rokiem życia, wypadają jedynki i dwójki. Potem następuje około roczna przerwa, w której nic się nie dzieje. Drugi etap zaczyna się między 9. a 12. rokiem życia, kiedy wymieniają się kły i zęby trzonowe. Ta przerwa jest normalna i nie oznacza, że coś jest nie tak.
Kolejność w szczęce i w żuchwie może się nieco różnić. Zwykle jako pierwsze wypadają dolne siekacze, a dopiero potem górne jedynki.
Szóstki – pierwsze zęby stałe, które łatwo przeoczyć
Mniej więcej wtedy, gdy mleczaki zaczynają wypadać, za ostatnimi zębami mlecznymi wyrzynają się pierwsze stałe zęby trzonowe, czyli szóstki. Nie zastępują żadnego mleczaka, dlatego rodzice często ich nie zauważają i biorą je za zęby mleczne.
To jedne z najważniejszych zębów stałych. Mają głębokie bruzdy, w których łatwo zatrzymuje się jedzenie, więc wyjątkowo często dotyka ich próchnica. Dobrze jest pokazać je dentyście tuż po wyrżnięciu i rozważyć lakowanie.
Kiedy wymiana zębów wymaga kontroli?
Ważniejsze od samego wieku jest to, czy wymiana przebiega prawidłowo. Warto zgłosić się do dentysty, gdy:
- ząb stały wyrzyna się za mleczakiem lub obok niego, a mleczak dalej się nie rusza (tzw. „rekinie zęby”),
- mleczak wypadł bardzo wcześnie, bez wcześniejszego rozchwiania,
- po jednej stronie ząb dawno wypadł, a jego odpowiednik po drugiej stronie nadal stoi,
- ząb rusza się po urazie,
- pojawia się ból, obrzęk dziąsła lub ropa,
- dziecko skończyło 13–14 lat, a ma jeszcze kilka zębów mlecznych.
Opóźnione wypadanie zębów mlecznych
Czasem zęby mleczne wypadają później niż u rówieśników. Najczęściej to po prostu indywidualne tempo rozwoju. Rzadziej przyczyną jest brak zawiązków zębów stałych. Jeśli pod mleczakiem nie ma następcy, nic go nie wypycha, więc ząb mleczny może zostać w ustach przez wiele lat.
Czy pod mleczakiem rośnie ząb stały, pokazuje zdjęcie rentgenowskie, np. pantomogram. Brak zawiązków zębów nie zawsze wymaga leczenia od razu, ale warto wiedzieć o nim wcześniej, żeby zaplanować dalsze postępowanie, czasem razem z ortodontą.
Czy warto leczyć zęby mleczne, skoro i tak wypadną?
Tak, zęby mleczne należy leczyć. Próchnica zębów mlecznych może boleć, prowadzić do stanu zapalnego i wpływać na rozwijające się pod spodem zęby stałe. Jeśli chory mleczak trzeba usunąć dużo wcześniej, zęby obok mogą przesunąć się na jego miejsce i zabraknąć miejsca dla zębów stałych. To częsty początek wad zgryzu.
W zależności od sytuacji leczenie może być niewielkim wypełnieniem, leczeniem miazgi albo, gdy ząb nie da się uratować, jego usunięciem. Zdrowe mleczaki to najprostszy sposób, żeby zęby stałe wyrosły na swoim miejscu.
Co zrobić, gdy mleczak się rusza?
Jeśli ząb zaczyna się ruszać w typowym wieku i nic nie boli, to zwykle naturalny etap wymiany. Dziecko może delikatnie poruszać nim językiem. Nie wyrywajmy go na siłę – ani nitką i klamką, ani palcami. Pomaga za to gryzienie twardych owoców i warzyw, np. jabłka czy marchewki.
Kiedy ząb wypada sam, zwykle krwawi niewiele. Wystarczy przyłożyć czysty gazik i chwilę go przytrzymać.
Jak dbać o zęby dziecka w czasie wymiany?
- Mycie zębów dwa razy dziennie pastą z fluorem. Młodsze dzieci potrzebują pomocy albo nadzoru rodzica, zwykle do około 8. roku życia.
- Rozchwiany ząb też myjemy. Płytka bakteryjna gromadzi się na nim i przy dziąśle tak samo jak wcześniej.
- Miękka szczoteczka do zębów z małą główką łatwiej dociera do wyrzynających się szóstek.
- Mniej podjadania i słodkich napojów. Częste przekąski zwiększają ryzyko próchnicy, szczególnie wieczorem.
- Regularne kontrole, fluoryzacja i lakowanie bruzd w zębach stałych.
Najczęstsze pytania rodziców
W jakim wieku wypadają pierwsze mleczaki?
Najczęściej około 6. roku życia, czasem już w wieku 5 lat. Zwykle jako pierwsze wypadają dolne jedynki.
Do kiedy wypadają zęby mleczne?
U większości dzieci ostatnie mleczaki wypadają między 11. a 13. rokiem życia. Pojedynczy ząb może utrzymać się dłużej.
Czy zęby mleczne mogą wypaść później niż u rówieśników?
Tak. Jeśli jednak różnica jest duża albo ząb stały rośnie obok mleczaka, warto pokazać dziecko dentyście.
Czy szóstki to zęby mleczne?
Nie. Szóstki to pierwsze stałe zęby trzonowe i nie wypadają. Rosną za ostatnimi mleczakami około 6. roku życia.
Co warto zapamiętać o wymianie zębów mlecznych
Zęby mleczne zaczynają wypadać zwykle około 6. roku życia, najpierw dolne jedynki, a ostatnie mleczaki wypadają około 12.–13. roku życia. Po pierwszym etapie wymiany normalna jest około roczna przerwa. Ważniejsze od dokładnego wieku jest to, czy zęby stałe wyrzynają się we właściwym miejscu i czy mleczaki do końca pozostają zdrowe.
Dziećmi w naszej grupie opiekują się Ziombki – gabinet stomatologii dziecięcej w Poznaniu i we Wrocławiu. Tam podczas kontroli sprawdzamy przebieg wymiany zębów, wykonujemy fluoryzację i lakowanie, a w razie potrzeby kierujemy na konsultację ortodontyczną do OrtoZiombków. Rodzice mogą w tym samym czasie zadbać o swoje zęby w Sobota Dent – umów bezpłatną konsultację z opiekunem pacjenta.