Diastema to widoczna przerwa między zębami, najczęściej występująca pomiędzy górnymi siekaczami przyśrodkowymi, czyli jedynkami. Dla części osób jest charakterystycznym elementem uśmiechu i nie stanowi powodu do korekty. W innych przypadkach może być związana z nieprawidłowym ustawieniem zębów, wadą zgryzu, brakami zębowymi albo zaburzeniami rozwoju. Dlatego przed wyborem sposobu zamknięcia diastemy warto ustalić, skąd się ona wzięła.

Czym jest diastema?

Diastema co to pojęcie używane w stomatologii? Najczęściej oznacza szczelinę pomiędzy górnymi siekaczami przyśrodkowymi. W praktyce można spotkać również przerwy między innymi zębami, jednak nie każda przestrzeń międzyzębowa jest określana mianem diastemy. Pozostałe przerwy w łuku zębowym mogą być określane jako tremy.

Sama obecność diastemy nie oznacza choroby. U dzieci, szczególnie w okresie wymiany uzębienia, przestrzeń między jedynkami może być naturalnym etapem rozwoju. Dopiero po zakończeniu określonych etapów wyrzynania zębów można ocenić, czy szczelina utrzyma się na stałe i czy wymaga postępowania.

Rodzaje diastemy

Diastemę można opisywać na kilka sposobów, między innymi ze względu na jej przyczynę oraz ustawienie zębów. Wśród określeń spotykanych w stomatologii znajdują się:

  1. Diastema fizjologiczna występuje przede wszystkim u dzieci w okresie rozwoju uzębienia. Wraz z wyrzynaniem kolejnych zębów, szczególnie kłów stałych, przestrzeń często zmniejsza się lub zamyka samoistnie. Większość diastem występujących w uzębieniu mlecznym i mieszanym ma właśnie taki charakter.
  2. Diastema prawdziwa jest tradycyjnie wiązana z nieprawidłowością w obrębie wędzidełka wargi górnej, które może przebiegać między siekaczami i utrudniać ich zbliżenie. Warto jednak podkreślić, że samo szerokie lub wysoko przyczepione wędzidełko nie jest automatycznie przyczyną każdej diastemy. Badania wskazują, że jego rola dotyczy tylko części przypadków.
  3. Diastema rzekoma może powstawać między innymi przy brakach zębowych, małych zębach, zębach nadliczbowych, nieprawidłowym ustawieniu zębów lub określonych wadach zgryzu.

Można także mówić o diastemie rozbieżnej, gdy korony i osie siekaczy są ustawione w taki sposób, że zęby oddalają się od siebie ku korzeniom lub koronom. To określenie opisuje przede wszystkim wzajemne ustawienie zębów i pomaga w planowaniu leczenia.

Skąd bierze się diastema?

Przyczyna diastemy może być różna u poszczególnych osób. Jednym z czynników jest różnica między wielkością zębów a szerokością łuku zębowego. Jeżeli zęby są stosunkowo małe w stosunku do dostępnej przestrzeni, pomiędzy nimi może pozostać wyraźna szczelina.

Diastema może być również związana z brakiem zawiązka zęba, szczególnie jednego z siekaczy bocznych, obecnością zęba nadliczbowego albo nieprawidłową drogą wyrzynania. Znaczenie mogą mieć także niektóre nawyki i zaburzenia czynnościowe, a u dorosłych przesuwanie się zębów może wystąpić między innymi w przebiegu chorób przyzębia.

Czy diastema jest dziedziczna?

Czy diastema jest dziedziczna? Możliwy jest udział czynników genetycznych, ale nie można sprowadzić jej do prostej zasady dziedziczenia. Na występowanie szczeliny wpływają między innymi cechy budowy łuku zębowego, wielkość i kształt zębów oraz czynniki środowiskowe. Badania rodzinne wskazują na możliwość genetycznego podłoża diastemy środkowej, ale jego znaczenie może różnić się między populacjami.

Dlatego informacja, że rodzic lub rodzeństwo ma diastemę, może być istotna podczas wywiadu, ale sama w sobie nie pozwala określić przyczyny u konkretnego pacjenta.

Diastema u dzieci. Czy trzeba ją zamykać?

Diastema u dzieci bardzo często jest naturalnym elementem rozwoju uzębienia. W okresie wymiany zębów mlecznych na stałe może pojawić się charakterystyczna szczelina między górnymi jedynkami. Wraz z wyrzynaniem kolejnych zębów przestrzeń ta często zmniejsza się samoistnie.

Z tego powodu zbyt wczesne zamykanie każdej diastemy nie jest uzasadnione. Lekarz powinien ocenić wiek dziecka, etap rozwoju uzębienia, szerokość szczeliny oraz położenie wyrzynających się zębów. Szczególnej uwagi wymagają duże lub utrzymujące się przestrzenie oraz sytuacje, w których podejrzewa się przeszkodę w prawidłowym wyrzynaniu.

Korekta wędzidełka również nie powinna być wykonywana automatycznie tylko dlatego, że występuje diastema. Aktualne rekomendacje AAPD wskazują, że większość diastem w uzębieniu mlecznym i mieszanym ma charakter rozwojowy, a leczenie wędzidełka powinno być odpowiednio zaplanowane i skoordynowane z leczeniem ortodontycznym, gdy jest ono potrzebne.

Czy diastema wymaga leczenia?

Nie zawsze. Jeżeli szczelina jest stabilna, nie powoduje problemów funkcjonalnych ani nie wiąże się z chorobą, jej zamknięcie może być decyzją dotyczącą przede wszystkim estetyki uśmiechu. Część pacjentów świadomie pozostawia diastemę.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy przerwa pojawiła się niedawno, stopniowo się powiększa albo towarzyszą jej inne zmiany, na przykład przemieszczanie zębów czy objawy choroby przyzębia. Wtedy najpierw należy ustalić przyczynę, a dopiero później planować korektę.

Jak rozpoznać przyczynę diastemy?

Diagnostyka rozpoczyna się od badania stomatologicznego i wywiadu. Lekarz ocenia szerokość oraz kształt szczeliny, ustawienie zębów, stan dziąseł i przyzębia oraz sposób kontaktowania się zębów.

W zależności od sytuacji potrzebne mogą być zdjęcia rentgenowskie. Pozwalają one między innymi sprawdzić obecność i położenie zębów nadliczbowych, brakujących zawiązków czy inne nieprawidłowości niewidoczne podczas standardowego badania. W przypadku planowania leczenia ortodontycznego uwzględnia się także relacje między zębami, łukami zębowymi i strukturami twarzoczaszki.

Prawidłowa diagnostyka jest szczególnie ważna przed wykonaniem estetycznej odbudowy. Zamknięcie szczeliny bez ustalenia jej przyczyny może nie rozwiązać problemu, zwłaszcza gdy zęby mają tendencję do ponownego przemieszczania się.

Diastema jak usunąć? Dostępne metody

Diastema jak usunąć, aby efekt był estetyczny i stabilny? Metodę dobiera się do przyczyny, szerokości szczeliny, ustawienia zębów oraz oczekiwań pacjenta. Najczęściej rozważa się leczenie ortodontyczne albo estetyczną odbudowę zębów.

Leczenie ortodontyczne diastemy

Aparat ortodontyczny umożliwia stopniowe przesuwanie zębów i zamknięcie przestrzeni. Jest szczególnie przydatny wtedy, gdy diastema jest elementem szerszej wady zgryzu, zęby są nieprawidłowo ustawione albo zamknięcie szczeliny wymaga zmiany ich pozycji.

Ortodoncja ma też tę przewagę, że pozwala pracować nad przyczyną związaną z ustawieniem zębów, a nie tylko zakrywać istniejącą przestrzeń. Po zakończeniu leczenia konieczna jest retencja, ponieważ zęby mają naturalną tendencję do przemieszczania się i bez utrzymania efektu szczelina może ponownie się pojawić.

W Sobota Dent dostępne są zarówno aparaty stałe, jak i przezroczyste nakładki SPARK. Klinika podkreśla indywidualne planowanie leczenia ortodontycznego, poprzedzone konsultacją i diagnostyką.

Bonding, czyli szybkie zamknięcie diastemy

Przy niewielkiej i odpowiednio zakwalifikowanej diastemie można rozważyć bonding. Polega on na dodaniu materiału kompozytowego do powierzchni zębów i wymodelowaniu ich w taki sposób, aby zmniejszyć lub zamknąć widoczną szczelinę.

Jest to rozwiązanie szczególnie interesujące wtedy, gdy ustawienie zębów jest prawidłowe, a problem dotyczy przede wszystkim ich kształtu lub proporcji. Bonding nie przesuwa zębów i nie zmienia przyczyny ortodontycznej. Jego zadaniem jest estetyczna korekta istniejącej sytuacji.

Sobota Dent oferuje bonding za 900–1200 zł za jeden ząb, a konsultacja kosztuje 400 zł. Klinika podaje również, że zabieg wykonywany jest z użyciem materiału kompozytowego aplikowanego bezpośrednio na zęby i może obejmować zamknięcie diastemy.

Licówki porcelanowe

Licówki porcelanowe mogą być rozważane wtedy, gdy pacjent chce nie tylko zamknąć diastemę, ale również skorygować kolor, kształt lub proporcje zębów. Są cienkimi ceramicznymi nakładkami przyklejanymi do przedniej powierzchni zęba.

Nie każdy przypadek wymaga jednak licówek. Jest to rozwiązanie protetyczne, dlatego kwalifikacja powinna uwzględniać stan zębów, zakres planowanej zmiany oraz oczekiwany efekt. Sobota Dent podaje cenę 3500 zł za jedną licówkę porcelanową i konsultację protetyczną w cenie 400 zł. Klinika deklaruje przy tym minimalną ingerencję w strukturę zęba.

Diastema a wędzidełko wargi górnej

Wędzidełko jest często wskazywane jako przyczyna przerwy między jedynkami, ale jego znaczenie bywa przeceniane. Prawidłowe zakwalifikowanie do zabiegu wymaga oceny jego przyczepu oraz związku z istniejącą diastemą.

Jeżeli wędzidełko rzeczywiście utrudnia stabilne zamknięcie przestrzeni, lekarz może rozważyć jego korektę. Nie zawsze jednak wykonuje się ją jako pierwszy etap. W przypadku dzieci z fizjologiczną diastemą zbyt wczesna interwencja może być niepotrzebna, ponieważ przestrzeń może zamknąć się wraz z dalszym rozwojem uzębienia.

Diastema jak usunąć w przypadku braku zęba?

Brak jednego lub kilku zębów może powodować powstawanie przestrzeni w łuku, która z zewnątrz może przypominać klasyczną diastemę. W takiej sytuacji samo dodanie materiału kompozytowego do sąsiednich zębów nie zawsze jest właściwym rozwiązaniem.

Najpierw trzeba ustalić, czy należy zamknąć przestrzeń ortodontycznie, czy zachować miejsce pod przyszłą odbudowę protetyczną. Jeżeli brakuje zęba, możliwe rozwiązania mogą obejmować między innymi leczenie ortodontyczne, implantologiczne lub protetyczne. Wybór zależy od wieku pacjenta, warunków w jamie ustnej i możliwości odbudowy.

Czy diastema może się powiększać?

Tak. Zmiana szerokości szczeliny nie zawsze jest wyłącznie kwestią estetyczną. U osoby dorosłej stopniowe przemieszczanie się zębów może mieć związek między innymi ze zmianami w obrębie przyzębia. Dlatego nowa lub powiększająca się diastema powinna zostać zbadana, zamiast być od razu kwalifikowana do bondingu czy licówek.

Jeżeli przyczyną jest choroba przyzębia, najpierw trzeba opanować stan zapalny i zadbać o stabilność tkanek podtrzymujących zęby. Dopiero później można planować estetyczne zamknięcie przestrzeni.

Leczenie diastemy w Sobota Dent

Sobota Dent stosuje kilka sposobów korekty przerwy między zębami, a wybór metody zależy od jej przyczyny i oczekiwanego efektu. W przypadku odpowiednio dobranych, niewielkich przestrzeni możliwe jest zamknięcie diastemy bondingiem. Klinika oferuje również licówki porcelanowe oraz leczenie ortodontyczne, które może być właściwsze przy nieprawidłowym ustawieniu zębów lub współistniejącej wadzie zgryzu.

Najważniejszym etapem jest konsultacja. Diastema może wyglądać podobnie u dwóch osób, ale mieć zupełnie inne podłoże. Dopiero ocena zębów, ich ustawienia, dziąseł oraz dostępnego miejsca pozwala zdecydować, czy lepszym rozwiązaniem będzie bonding, licówki, leczenie ortodontyczne czy postępowanie ukierunkowane na konkretną przyczynę.

Udostępnij na

Wszystkie wpisy